fbpx
T. +32 (0)53 72 90 20 nl | +32 (0)53 72 90 28 fr|info@zoolyx.be
FAQ2022-05-10T16:17:46+02:00
Wat is de Ct-waarde?2022-05-09T18:35:18+02:00

De threshold cycle of Ct is een technische parameter van RT-qPCR (real-time quantitive polymerase chain reaction) die overeenkomt met het aantal amplificatiecycli die nodig zijn eer het monster positief wordt gescoord.

Om dit beter te begrijpen, moet men eerst weten wat RT-qPCR is en wat het verschil is met conventionele PCR.

Wat is RT-qPCR en wat is het verschil met conventionele PCR?2022-05-09T18:35:24+02:00

Beide technieken maken gebruik van primers die een stukje genetische code kenmerkend voor wat men zoekt in het staal detecteert. Het verschil bij RT-qPCR is het bijkomend gebruik van een fluorescent gelabelde probe. Deze probe, eveneens kenmerkend voor het gezochte, bindt zich een eindje verwijderd van de primers.

Het ontbrekende stukje tussen primers en probe wordt door het Taq polymerase aangevuld. Op het ogenblik wanneer de string volledig is gekopieerd laat de probe zijn fluorescent label los.

Op het einde van de cyclus bekomt men zo een kopij die in de volgende cyclus samen met het origineel gebruikt wordt om opnieuw gekopieerd te worden. Aangezien het aantal kopijen telkens verdubbelt tijdens opeenvolgende cycli neemt de fluorescentie exponentieel toe.

Naarmate de cycli vorderen geraken de reagentia echter opgebruikt en vormen een limiterende factor voor de exponentiële toename, de toename van fluorescentie vertraagt en dit steeds sneller.

R&ndy legt het ook nog eens omstandig uit in dit filmpje.

Is de Ct-waarde hetzelfde als de Cq-waarde?2022-05-09T18:35:28+02:00

Ja. Doorheen de tijd heeft de parameter vele namen gekregen

  • Ct: threshold cycle
  • Cq: quantification cycle
  • Cp: crossing point
  • TOP: take-off point
Hoe wordt de Ct-waarde berekend?2022-05-09T18:35:34+02:00

Op het einde van de analyse krijgen we een S-vormige reactiecurve te zien. Met de reactiecurve van de positieve controle wordt het punt waarbij de exponentiële toename aanvangt algoritmisch vastgesteld. Dit noemen we de threshold. De cyclus waarin een positief staal de threshold overschrijdt, dat is de Ct-waarde van het staal.

Hoe moet de Ct-waarde geïnterpreteerd worden?2022-05-09T18:35:40+02:00

Hoe minder cycli nodig zijn om de threshold te overschrijden, hoe meer van wat men zoekt er van bij de start in het staal aanwezig was. Een beetje contra-intuïtief, maar hoe lager het getal, hoe sterker positief het staal.

Is er een grijze zone tussen negatief en positief?2022-05-09T18:35:45+02:00

Hoewel het als een digitale wereld wordt voorgesteld – positief/negatief, het gezochte stukje is aanwezig of is dat niet – is deze helemaal niet zo digitaal. Er is altijd ruis in de achtergrond, anders gezegd er is altijd een (zwak) signaal dat niets te maken heeft met wat er gezocht wordt. Dat is zo met elke meettechniek, en bij PCR is dit het gevolg van aspecifieke binding van primers en probe

Bij PCR krijgt dit fenomeen een belangrijk staartje. We hebben immers te maken met een amplificatietechniek, een meetmethode waarbij het signaal stelselmatig versterkt wordt. Niet zomaar versterkt, maar exponentieel versterkt. Als je maar lang genoeg amplificeert (het aantal cycli opdrijft) zal uiteindelijk ook het ruissignaal boven de threshold uitstijgen een dus positief lijken. 

Daarom stoppen we (bij conventie) bij 40 cycli en wordt het staal negatief beschouwd. 

Is er een verband tussen de Ct-waarde en het aantal infectieuze partikels aanwezig in de patiënt?2022-05-09T18:35:50+02:00

Theoretisch heeft na 40 cycli 1 stukje genetische code origineel aanwezig bij de start van de analyse 240 of ongeveer duizend miljard (1.099.511.627.776 om precies te zijn) kopietjes opgeleverd.

In onderstaande grafiek kan je de cyclus (Ct) aflezen waarbij er aanvankelijk 1, 10, 100, 1.000, 10.000, 100.000 en 1.000.000 partikels in het startmengsel aanwezig waren, en dit wanneer we de drempel bij 1012 kopieën (rood) of bij 109 kopieën (oranje) leggen.

Let wel, niet de volledige patiënt wordt geanalyseerd, maar slechts een staal dat goed genomen en naar behoren getransporteerd en bewaard moet zijn geweest in afwachting van analyse. 

Ook niet het volledige staal wordt geanalyseerd, maar slechts een fractie. Uit deze fractie wordt het genetisch materiaal in zijn totaliteit geëxtraheerd. Deze voorbehandeling is niet 100% efficiënt, een deel gaat altijd verloren. 

Tot slot wordt van het geëxtraheerde genetisch materiaal slechts een fractie gebruikt om aan de reagentia toegevoegd te worden (de master mix) en de reactie te starten.

De grafiek gaat uit van een 100% reactie-efficiëntie, elke cyclus leidt tot een exacte verdubbeling. In werkelijkheid is dat net iets minder. 

Met andere woorden in de loop van de bewerkingen van patiënt tot proefbuisje met startmengsel gaat heel wat verloren of wordt niet gebruikt. De gevoeligheid om 1 à 10 partikeltjes te detecteren is niet overdreven daar 1 partikel in de testtube een veelvoud ervan kan betekenen in de patiënt.

De vraag: “Is er een verband tussen de Ct-waarde en het aantal infectieuze partikels aanwezig in de patiënt?” is dus niet zo rechtlijnig te beantwoorden. Theoretisch zou men kunnen terugrekenen maar de uitkomst hangt sterk af van het staal en hoe het genomen en bewaard werd, de efficiëntie van extractie van het genetisch materiaal  en de efficiëntie van de reactie. Niets hiervan is 100%.

Kan de Ct-waarde gebruikt worden voor opvolging van een behandeling?2022-05-09T18:36:04+02:00

Uit het voorgaande leerden we dat laboratoria vergelijken aan de hand van Ct-waardes niet kan. Patiënten met eenzelfde ziekte vergelijken? Ook moeilijk. Kan een patiënt dan opgevolgd worden aan de hand van de Ct-waarde?

Opnieuw niet zonder nuance.

Zoals eerder aangegeven is staalname cruciaal. Wanneer men Ct-waardes opvolgt in de tijd aan de hand van stalen genomen door middel van een swab ligt vergelijking niet voor de hand. Waar, hoelang, hoe diep,… men geswabt heeft, het doet er allemaal toe. 

In geval van bloedstalen speelt dit veel minder aangezien we er gerust mogen vanuit gaan dat bloed een homogeen mengsel is waar de staalnamemethode veel minder invloed heeft op de inhoud.

Er is ook een meer filosofische kant aan de houding die men dient aan te nemen tijdens opvolging, en dit in zijn algemeenheid. Monitoring betekent in de eerste plaats “observeren”. Een eenmalige uitschieter naar boven of naar onder toe dient opgemerkt en gecontroleerd te worden, evenwel zonder voorbarige conclusies te trekken en wijzigingen door te voeren in de behandeling. Het is de trend in de tijd over vele meetpunten heen die iets vertelt over welke kant het uitgaat, en dus niet het laatste meetpunt en al zeker niet als je er maar twee hebt.

 

Kan de Ct-waarde vergeleken worden tussen laboratoria?2022-05-09T18:35:59+02:00

Neen.

Indien een volledig gestandaardiseerde methode gebruikt wordt (i.e. zelfde extractiemethode, zelfde reagentia, zelfde reactiecyclus) zou dit theoretisch ongeveer dezelfde Ct-waarde moeten opleveren.

Dit is haast nooit het geval. Niet alleen zijn er altijd wel technische verschillen (andere reagentia, andere apparatuur, andere ampflicatieprotocol, andere extractiemethode), de Ct-waarde is maar zo betrouwbaar als het staal. Afname, transport en bewaring (de zg. pre-analytische faze) kunnen een wereld van verschil maken.

Een verkeerd of minder goed genomen staal zal uiteraard hoger of negatief scoren in vergelijking tot een correct genomen monster. Idem voor een slecht bewaard of oud monster. Vaak is het gewoon moeilijk om een identiek staal te bekomen. Van twee bloedmonsters genomen op hetzelfde moment mag men verwachten dat ze inhoudelijk identiek zijn. Van twee swabs is dat al heel wat minder vanzelfsprekend. Een beetje dieper, wat meer links of naar rechts kan een significant verschillende opbrengst opleveren.

Labo-technisch kan de Ct-waarde wel gebruikt worden om bvb de opbrengst van extractiemethodes te vergelijken, of de efficiëntie van primers-probe combinaties, PCR protocollen etc.

Stemt een lage Ct-waarde overeen met een hogere morbiditeit, mortaliteit of besmettelijkheid?2022-05-09T18:35:55+02:00

Neen.

Infectieziekten zijn complexe processen waarbij zowel kenmerken van de ziekmaker van belang zijn (type ziektekiem, al of niet aanwezig en actief zijn van virulentiefactoren, en de infectiedosis) als eigenschappen van de zieke (leeftijd, immuniteit, comorbiditeiten, genetische voorbestemdheid,… waarbij al het vernoemde ook nog eens invloed op elkaar heeft). Sommige ziektekiemen leiden vrijwel altijd tot ziekte, andere pas onder bepaalde omstandigheden, soms zijn enkele partikels voldoende, soms heb je er miljoenen van nodig. Dus neen, in zijn algemeenheid valt er over Ct-waarden tussen ziektekiemen weinig zinnigs te vertellen.

Hoe zit het dan voor een welbepaalde infectieziekte waarvan men de eigenschappen en de rol van gastheerfactoren min of meer kent (bvb COVID bij de mens, herpes bij paarden, …)?

Ook hiervoor geldt opnieuw dat alle factoren die buiten de patiënt om variatie van de Ct-waarde kunnen veroorzaken dienen uitgeschakeld te worden (zelfde bemonsteringstechniek, zelfde labo, zelfde analysemethode, …) om de vergelijking steek te laten houden. Ten tweede moet men ook een duidelijk beeld hebben in welk stadium van het ziekteproces men zich bevindt. Zowel in het begin als op het einde van een infectie zal er weinig infectieus materiaal aanwezig zijn en de Ct-waarde dus hoog zijn. Bovendien is een staal slechts representatief voor het moment waarop het genomen is, een paar uur later kan het al anders zijn.

Zonder meer stellen dat een patiënt met een hoge Ct-waarde minder besmettelijk is dan één met een lage is maar een halve waarheid. Op het ogenblik van staalname kan dat best zo zijn maar daags nadien bvb niet meer.

Wat is myzoolyx?2022-05-09T18:43:58+02:00

myzoolyx is een webapplicatie waar dierenartsen, diereneigenaars en bij uitbreiding iedereen die stalen voor analyse bij Zoolyx instuurt resultaten kunnen raadplegen, delen, downloaden, bijkomende analyses bestellen en vragen stellen.

Dierenartsen hebben een aantal extra functionaliteiten zoals het vragen van een staalophaling via onze koerierdienst en het volledige digitaal aanvragen van laboanalyses vanuit de eigen praktijkbeheersoftware.

myzoolyx geeft ook toegang tot informatie en artikels voorbehouden voor onze klanten via een uitgebreidere versie van wikilab, onze labogids .

Hoe een shortcut maken naar myzoolyx op iphone/ipad?2022-05-09T18:43:11+02:00

Een shortcut naar myzoolyx maken zodat de app steeds binnen handbereik is?  Volg de handelingen in deze video.

Hoe krijg ik toegang tot myzoolyx?2022-05-09T18:43:50+02:00

Als je een monster instuurt met vermelding van je emailadres wordt er automatisch een account aangemaakt. Je krijgt een bericht via email om het account te activeren en een paswoord in te stellen. Doe je dit in de hoedanigheid van dierenarts dan heb je ook meteen toegang tot alle functies voor dierenartsen.

Je kan je ook registeren via het menu myZoolyx > Aanmelden > Registreren. Volg dan deze stappen.

  1. Vul je emailadres in.
  2. Wacht op de activatiemail (kijk ook in je spamfolder of ongewenste berichten indien dit langer dan een minuut op zich laat wachten)
  3. Klik op de activatielink of knop in de mail.
  4. Stel een paswoord in.  Terwijl je typt wordt de sterkte van het paswoord aangegeven. Zolang dit niet voldoende is, kan je het niet bewaren.
  5. Herhaal het paswoord en bewaar.
  6. Login en vervolledig de gevraagde (adres)gegevens
  7. (enkel voor dierenarts) Vul je NGROD (nl) of CRFOMV (fr) nummer in.
  8. (enkel voor dierenarts) Wanneer we je registratie als dierenarts geverifieerd hebben, krijg je een bevestigingsmail. Vanaf nu heb je toegang tot alle functies voor dierenartsen. 
Ik heb een email gekregen van een resultaat maar ik ken mijn paswoord niet?2022-05-09T18:43:03+02:00

Als u een email hebt gekregen waarin verwezen wordt naar een laboresultaat werd er automatisch een account voor u gemaakt.

U hoeft zich niet te registreren.

De gebruikersnaam is gelijk aan het emailadres waar het bericht naar werd gestuurd en staat ook zo in het bericht expliciet vermeld. Let op: als u meerdere emailaliassen hebt of de berichten u bereiken via een automatisch ingestelde forward, kan het zijn dat het emailadres waarmee u dient aan te loggen afwijkt van datgene dat u gewend bent te gebruiken.

Het paswoord kan u in dit geval uiteraard niet kennen en dient u te resetten via de “paswoord vergeten” link op de loginpagina (zie onder) en volg daarna de scherminstructies.

Hoe online aanvragen?2022-05-09T18:34:31+02:00

Hieronder een video-instructie waarin getoond wordt hoe een online aanvraag kan ingediend worden. Voorlopig is deze functionaliteit enkel beschikbaar voor dierenartsen.

  1. Vul de administratieve gegevens in
  2. Kies de gewenste analyses en/of profielen
  3. Vergewis je van de vereiste staaltypes
  4. Bevestig
  5. Druk het aanvraagdocument af om bij de stalen te voegen
  6. Indien nodig vraag een staalophaling aan

De eerste stap kan geautomatiseerd worden vanuit praktijkmanagementsoftware. Bekijk ook de screencasts van de softwareleveranciers dit dit reeds ondersteunen in de myzoolyx FAQ-rubriek.

 

Hoe een aanvraag plaatsen via Sonetas – Fuga2022-05-09T18:36:29+02:00

Via Sonetas Fuga (online praktijkmanagementsoftware) kan je rechtstreeks vanuit een consultatiefiche een labo-aanvraag plaatsen. Alle administratieve gegevens worden automatisch ingevuld. Enkel nog de gewenste analyses kiezen, aanvraag afdrukken en klaar. Bekijk de videohandleiding.

Oh ja: de stalen moet je nog wel zelf nemen 🙂

Hoe een aanvraag plaatsen via VETWorks – VETCloud2022-05-09T18:34:48+02:00

Via VETWorks VETCloud (online praktijkmanagementsoftware) kan je rechtstreeks vanuit een consultatiefiche een labo-aanvraag plaatsen. Alle administratieve gegevens worden automatisch ingevuld. Enkel nog de gewenste analyses kiezen, aanvraag afdrukken en klaar. Bekijk de videohandleiding.

Oh ja: de stalen moet je nog wel zelf nemen 🙂

Hoe een aanvraag plaatsen via MillerFox – VetFiles2022-05-09T13:03:56+02:00

Via MillerFox VetFiles (online praktijkmanagementsoftware) kan je rechtstreeks vanuit een consultatiefiche een labo-aanvraag plaatsen. Alle administratieve gegevens worden automatisch ingevuld. Enkel nog de gewenste analyses kiezen, aanvraag afdrukken en klaar. Bekijk de videohandleiding.

Oh ja: de stalen moet je nog wel zelf nemen 🙂

Hoe notificaties krijgen via Fuga/ VETCloud2022-05-09T17:45:03+02:00

Om de notificaties over resultaten van analyses te ontvangen op uw praktijksoftware moet u enkele dingen aanpassen in uw instellingen op MyZoolyx.
U klikt eerst op My Zoolyx, dan uw gebruikersnaam ( ‘demo’ in deze screenshot)

en vervolgens op ¨Beheer praktijk¨ zoals op onderstaande screenshot.

no

Dan komt u op de volgende pagina. Hier vinkt u het vakje voor notificaties aan en  selecteert u uw praktijksoftware. Nadien klikt u eerst op bewaren

Op diezelfde pagina klikt u vervolgens op  ¨wijzigen¨ naast de leden van de praktijk die de meldingen willen ontvangen. Herhaal dat voor elk (!) van die leden die de notificaties willlen.

Dan komt u op deze pagina terecht waar u het vakje Notificatie Id nog moet invullen. Voor Fuga is dat uw Fuga-ID. Voor VETCloud kan u dit nummer bij hen aanvragen.

Nadien klikt u op bewaren om de nieuwe instellingen op te slaan.

Waar vind ik aanvraagformulieren en prijzen?2022-05-09T18:36:36+02:00

Aanvraagformulieren vind je in de Wikilab tools.

Ook prijslijsten zijn daar te vinden. Deze worden slecht één keer per jaar geüpdate, een tussentijdse wijziging of correctie is mogelijk. De meeste actuele prijs kan je vinden op de desbetreffende wikilab-pagina van elke analyse.

Ik heb een bericht ontvangen dat de afnamekit verstuurd werd maar ik heb nog niets ontvangen.2022-05-09T19:05:56+02:00

U kan het pakje volgen via track.bpost.be. Voer hier de code in die in de email staat die u ontving.

Als de opzoeking geen resultaat oplevert of het pakje blijft langer dan 5 dagen in een bepaalde status hangen, neem dan contact met ons op met vermelding van het dossiernummer of de code in de email.

Contacteer ons
Hoe een DNA swab (Copan eNat) nemen bij hond of kat?2022-05-09T18:48:56+02:00

Voor de beste resultaten is het aanbevolen om de dieren 30 minuten voor de staalname niet te laten eten of drinken.

  1. Ga dier per dier te werk. Neem de swab en tube uit de verpakking.
  2. Roteer de swab gedurende 30 sec op een plaats waar het speeksel zich op natuurlijke wijze verzamelt: aan de binnenzijde van de wang of onder de tong. Laat het dier niet op het sponsje bijten of kauwen.
  3. Draai zonder morsen de dop van de tube en steek de swab zonder het uiteinde aan te raken in de tube. Breek de steel af bij het breekpunt door hem om te buigen en vervolgens af te draaien.
  4. Gooi het afgebroken stuk weg. Draai de dop goed terug vast op de tube. Niet schudden.
  5. Plak een chipbarcodelabel op het formulier en noteer het volgnummer of chipnr op de tube. Als meerdere nesten tegelijk bemonsterd worden, zet ook een indicatie van het nest op elke tube.

Hoe een haarstaal nemen voor DNA testen bij paarden?2022-05-09T18:42:50+02:00
  1. Laat het dier vasthouden door een helper. De procedure is niet pijnlijk voor het dier maar angstige dieren kunnen altijd even schrikken.
  2. Draai een vinger rond een lok manen en trek er snel en krachtig aan.
  3. De haarwortels zijn zichtbaar als witte puntjes aan de basis van de haarschacht. Niet aanraken.
  4. Doe de haren in een plastic zakje met zipsluiting en sluit af.
  5. Breng een identificatie met betrekking tot het dier op het zakje aan.

 

Welke bloedafnameplaatsen gebruiken bij kleine zoogdieren?2022-05-09T18:43:26+02:00

v. auricularis v. jugularis v. cephalica v.femoralis* v. saphena v. caudalis v. cava
Dikte naald (G)
Volume spuit (mL)
21-26
1.0-3.0
25-27
1.0-3.0
25-27
0.5-1.0
23-27
1.0-3.0
22-30
0.5-1.0
22-27
0.3-1.0
25-27
1.0-3.0
Chinchilla
(Chinchilla lanigera)
+ + + + +/-
Fret
(Mustela putorius furo)
++ + + ++
Gerbil
(Meriones unguiculatus)
+ + (lateraal)
Cavia
(Cavia porcellus)
+ ++ + +/-
Hamster + + ++ + +/-
Egel
(Atelerix albiventris)
+ + + + +/-
Muis
(Mus musculus)
+ ++ + +(lateraal)
Konijn
(Oryctolagus cuniculus)
+ of +/- ++ + ++ +/-
Rat
(Rattus norvegicus)
+ + ++ + + (lateraal of dorsaal) +/-
Suikereekhoorn
(Petaurus breviceps)
+ + + + + (ventraal) ++

* De femorale vene geniet de voorkeur maar in de plaats kan de femorale arterie gebruikt worden gezien de naburigheid van beide bloedvaten.
++ Deze bloedvaten worden het meest gebruikt en/of genieten de voorkeur voor grotere afnamevolumes.
+ Tussenoplossing, voor intermediair of matig gebruik.
+/- Te gebruiken als laatste toevlucht.

Deel onze FAQ met iedereen!