fbpx
T. +32 (0)53 72 90 20 nl | +32 (0)53 72 90 28 fr|info@zoolyx.be
FAQ2022-06-14T11:57:28+02:00
Wat is AMCRA?2022-06-14T11:38:24+02:00

AMCRA is een kenniscentrum inzake veterinair antibioticagebruik. Het stelt zich tot doel antibioticaresistentie te voorkomen om volksgezondheid, diergezondheid en dierenwelzijn te vrijwaren. AMCRA is samengesteld uit belanghebbende overheidsorganisaties, vertegenwoordigers uit de farmaceutische en voederindustrie, landbouw en dierenartsenorganisaties. Naast het verzamelen en analyseren van antibioticagebruik en resistentiegegevens bij dieren, organiseert het sensibilisatiecampagnes en formuleert het praktische adviezen en richtlijnen rondom diergeneeskundig antibioticagebruik.

In de richtlijnen wordt rekening gehouden met het klinische belang en ernst van een bacteriële infectie bij het dier enerzijds en het belang van de werkzaamheid van een antibioticum of antibioticumklasse voor humaan gebruik zoals gedefinieerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) anderzijds, naast uiteraard het cascadesysteem en het wettelijk kader dat in België bestaat voor geneesmiddelengebruik bij voedselproducerende dieren. De bedoeling van de richtlijnen is het bevorderen van een verantwoord en voorzichtig gebruik van antibacteriële middelen door de praktijkdierenarts om de selectie en verspreiding van antibacteriële resistentie tegen te gaan. De dierenarts is en blijft zelf verantwoordelijk voor de keuze om al dan niet antibacteriële middelen in te zetten, en voor de keuze van het antibacterieel middel, indien antibacteriële therapie noodzakelijk is.

 

Wat betekenen de kleurcodes in het antibiogram?2022-06-14T11:38:46+02:00

AMCRA kleurcodes

Ter bevordering van een verantwoord en voorzichtig gebruik van antibacteriële middelen met als doel de selectie en verspreiding van antibacteriële resistentie tegen te gaan, stelde AMCRA een aantal best practices op.

In het AMCRA formularium vind je per diersoort en per indicatie de meest verantwoorde antimicrobiële therapie geprioritiseerd per kleurcode. De kleurcode steunt op zijn beurt op het belang van de betreffende molecule in de humane geneeskunde volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en stelt volgende voorkeuren en voorwaarden.

Kleurcode Aanvullend laboratoriumonderzoek (1)(2) Antibacteriële gevoeligheidstest (1)(2) WHO klasse
Geel Bij voorkeur Bij voorkeur Important antimicrobials
Oranje Voorwaarde Bij voorkeur Highly important antimicrobials
Rood Voorwaarde Voorwaarde Critically important antimicrobials(3)

(1) Staal genomen voor aanvang van therapie.

(2) Indien aanvullend laboratoriumonderzoek en/of antibacteriële gevoeligheidstest onmogelijk of niet onmiddellijk voorhanden zijn, moet men de ‘goede therapeutische keuze’ van de antibacteriële behandeling kunnen aantonen, gebaseerd op hetzij wetenschappelijke literatuurgegevens, hetzij historische gegevens, ten hoogste één jaar oud, betreffende resultaten van aanvullend laboratoriumonderzoek en/of antibacteriële gevoeligheidstesten, hetzij op klinische resultaten. Voorwaarde voor aanwending van de ‘goede therapeutische keuze’ is wel dat er geen gele of oranje middelen ontegensprekelijk werkzaam zijn.

(3) Deze omvatten o.a. quinolones en systemisch actieve derde, vierde en vijfde generatie cefalosporines. Deze behoren tot de kritisch belangrijkste klassen van antibacteriële middelen voor de volksgezondheid en mogen dus enkel met sterke terughoudendheid worden aangewend in de diergeneeskunde.

Wat betekenen de letters en getallen in het antibiogram?2022-06-19T12:13:16+02:00

Het resultaat van een antibiogram bestaat uit een lettercode en vaak ook een getalwaarde afhankelijk van met welke methode het antibiogram bepaald werd.

De lettercode

Dit is de interpretatie die gegeven wordt aan de gemeten zonediameter (diskdiffusiemethode) dan wel de gemeten MIC (microdilutiemethode). Daarnaast wordt ook rekening gehouden met de geïsoleerde bacteriesoort of type, de uitkomst van bijkomende testen (*), de diersoort en de oorsprong van het staal. Er zijn drie mogelijke uitkomsten:

S Sensitief De bacteriestam is gevoelig aan het antibioticum indien toegediend aan de in de bijsluiter voorgeschreven dosis.
I Intermediair Dit betekent niet dat het antibioticum niet werkt maar wel minder goed. Dit kan gecompenseerd worden door langer te behandelen en/of hoger te doseren op voorwaarde dat dit volgens de fabrikant veilig is
R Resistent De bacteriestam is niet gevoelig aan het antibioticum en is uitgesloten als therapiekeuze.

(*) Soms is het eenvoudig in contact brengen van het isolaat met een antibioticum niet voldoende om de werkzaamheid ervan te bepalen binnen het tijdsbestek van de test. Het resistentiepatroon kan wijzigen wanneer bepaalde resistentiefactoren aanwezig zijn die pas later in werking treden en dus specifiek moeten getest worden (bvb ICL en ESBL).

De getalwaarde

Deze waarde kan enkel gerapporteerd worden aan de hand van de microdilutiemethode. Deze methode is niet voor alle bacteriën-antibiotica combinaties beschikbaar.

Om de werkzaamheid te bepalen wordt bij deze methode de geïsoleerde bacteriestam in suspensie gebracht met een verdunningsreeks van het antibioticum. De sterkste verdunning (en dus laagste concentratie) van het antibioticum waarbij de kiemgroei volledig wordt onderdrukt, is een benadering voor de minimum inhibitorische concentratie (MIC) uitgedrukt in µg/mL.

Deze waarde is te beschouwen als bijkomende informatie waarvan de lettercode een weerspiegeling is.

  • In geval van gevoeligheid (of resistentie) krijgt men hiermee een idee hoe gevoelig (of resistent) de kiem wel is;
  • Hoe lager de getalwaarde, hoe lager de benodigde concentratie van het antibioticum om de kiem af te doden;
  • Tussen twee verdunningen zit een factor 2, de daadwerkelijke MIC (gemeten op een continue schaal) ligt met andere woorden tussen de gerapporteerde verdunning en één stap sterker geconcentreerd (minder verdund);
  • Theoretisch stelt de MIC de weefselconcentratie voor die in het te behandelen weefsel minimum dient gehaald te worden. Voor min of meer berekende inschatting hiervan heeft men farmacokinetiek en -dynamiekgegevens nodig; de invloed van biofilm en eventuele etter nog terzijde gelaten;
  • Het vergelijken van de getalwaarden tussen verschillende antibiotica onderling heeft geen enkele klinische betekenis.
Welke overervingswijzen bestaan er?2022-06-09T09:55:58+02:00

Geslachtsgebonden – Autosomaal

Bevindt een gen zich op een geslachtschromosoom (X of Y) dan spreken we over een geslachtsgebonden kenmerk, bevindt het zich op een van de vele andere chromosomen dan noemen we het autosomaal. Veruit de meeste genen zijn autosomaal. Geslachtsgebonden kenmerken bij zoogdieren zijn vooral X-gebonden, slechts enkele zijn Y-gebonden. Een autosomaal kenmerk komt bij beide geslachten in even sterke mate tot uiting. Een X-gebonden kenmerk gedraagt zich bij vrouwelijke individuen zoals een autosomaal kenmerk, ze hebben immers twee X-chromosomen. Bij hen kan een variant gedeeltelijk tot volledig gecompenseerd worden door een andere variant op het andere X-chromosoom. Mannetjes daarentegen hebben er echter slechts één X-chromosoom. Een variant of defect zal bij hen steeds tot uiting komen. Een Y-gebonden kenmerk kan dan weer enkel tot uiting komen bij mannelijke individuen, vrouwtjes hebben immers geen Y-chromosoom. Dat laatste is ietwat theoretisch: er zijn bij onze huisdieren momenteel geen Y-gebonden kenmerken met een praktisch (lees testbaar) nut bekend.

Dominant – Co-dominant – Recessief

Een tweede onderscheid dat gemaakt wordt, geeft weer hoe sterk een kenmerk tot uiting komt. Volstaat dat de variant op één van beide genen aanwezig is dan is deze dominant. Komt de variant enkel tot uiting wanneer beide genen de variant dragen dan is hij recessief. Een derde mogelijk is dat de variant slechts gedeeltelijk tot uiting komt. Er bestaan dan drie vormen: één waar het kenmerk vol tot expressie komt omdat beide genen de variant dragen, één waar het niet tot expressie komt eenvoudig omdat de variant niet aanwezig is, en één met iets ertussenin waar slechts één van de genen de variant vertoont. In dat geval spreken we over codominantie of partiële dominantie. X(en Y)-gebonden kenmerken zijn voor mannelijke individuen steeds dominant.

Penetrantie

De aanwezigheid van een variant garandeert niet altijd dat deze fenotypisch tot uitdrukking komt, zelfs niet wanneer die dominant is of, in geval van recessiviteit, op beide genen aanwezig is. In dergelijk geval spreken we over onvolledige penetrantie van een variant. Dit doet zich niet voor bij alle genetische defecten of kenmerken maar het kan bij sommige een spelbederver zijn die maakt dat genetica geen exacte wiskunde is hoewel het soms wel zo wordt voorgesteld en begrepen. Er zijn verschillende mechanismen die dit fenomeen verklaren:

  • er zijn meerdere genen (polygeen) in het spel die het fenotype bepalen, waarbij één gen het effect van een ander kan beïnvloeden en zelfs tenietdoen;
  • het genotype komt pas tot uiting bij bepaalde omgevingsfactoren (leefwijze, voeding, stress …) en/of op een bepaalde leeftijd;
  • het genotype wordt in- of uitgeschakeld al naargelang de omstandigheden (epigenetische regulatie) die het individu zelf meemaakt of zijn voorouders. Zo kan ook een voorgeprogrammeerde voorkeur ontstaan om het vaderlijke dan wel maternale allel, of vice versa, te activeren (genomische imprinting).
Wat is het verschil tussen genotype en fenotype?2022-06-15T19:09:30+02:00

De genetische bibliotheek van elk individu is georganiseerd in twee sets chromosomen: één set is afkomstig van vader, de andere van moeder. Alle chromosomen hebben een homoloog in de andere set. Met homoloog bedoelen we dat het functionele kopieën zijn, i.e. dezelfde genen bezitten (met uitzondering van het Y chromosoom), maar niet dat het exacte kopieën zijn. Binnen een soort zijn er dikwijls twee of meer varianten van eenzelfde gen. De variant van het gen op het chromosoom afkomstig van de vader kan dus best verschillen van de maternale genvariant.

Zo een variant noemen we ook een allel. Elk individu bezit dus voor elke gen twee allelen. Deze kunnen identiek zijn, homozygoot, of verschillend, heterozygoot. Het genotype is een (gecodeerde) beschrijving van de varianten die aanwezig zijn op de beide genen. Bvb A/A of a/a of A/a.

Een schematische voorstelling van twee homologe chromosomen met een gen met twee mogelijke allelen en dus drie mogelijke genotypes: A/A, a/a (beiden homozygoot) en A/a (heterozygoot).

Het fenotype daarentegen is een (woordelijke) beschrijving van de eigenschap zoals die bij het individu waargenomen wordt; bvb zwart, bruin, geel… Meerdere genotypes kunnen leiden tot hetzelfde fenotype en omgekeerd. Vaak kan uit het genotype het fenotype afgeleid worden; omgekeerd heeft men soms het fenotype nodig om het genotype exacter te bepalen. Dit laatste is bvb het geval wanneer een fenotype door meerdere genen gecontroleerd wordt maar deze niet allemaal tot op het niveau van DNA gekend zijn en dus ook niet getest kunnen worden.

Een voorbeeld maakt alles snel duidelijker

De drie belangrijkste vachtkleuren bij Labrador retrievers zijn geel, bruin (chocolade) en zwart (er bestaan er nog maar om het niet te complex te maken houden we hier even bij). Dit vachtkleur-fenotype wordt gecontroleerd door twee genen of loci (enkelvoud: locus) met een klassieke dominant/recessieve overerving: de B en de E-locus. De twee loci hebben elks 2 mogelijke allelen, resp. B of b, en E of e. De B-locus regelt of het gevormde pigment zwart (B) dan wel bruin (b) is, de E-locus schakelt de B-locus aa,n (E) of af (e).  Dit resulteert in 9 mogelijke genotypes:


E/B BB Bb bb
EE BBEE BbEE bbEE
Ee BBEe BbEe bbEe
ee BBee Bbee bbee

 

Uit de tabel kan je afleiden dat alle gele Labradors “gefixeerd” zijn voor de E-locus met het e allel. In dit geval kan je het E-locus genotype (ee) dus afleiden uit het fenotype (geel).

Hoe wordt een recessief kenmerk overgeërfd?2022-06-13T19:15:34+02:00

Een recessieve variant komt pas tot uiting indien die op beide genen aanwezig is. Hieronder is schematisch voorgesteld is wat het resultaat is van de verschillende mogelijke fokcombinaties. Bemerk dat dragers van een recessief kenmerk (+/-)  zelf fenotypisch het kenmerk niet vertonen en dus in de letterlijke zin als dragers dienen beschouwd te worden. Pas wanneer twee dragers met elkaar gekruist worden, kunnen er nakomelingen geboren worden die het kenmerk vertonen.

De getoonde percentages verschillend van 100 zijn de gemiddelde uitkomsten wanneer de betreffende combinatie vele keren herhaald wordt. Het zijn met andere woorden kansen, geen zekerheden. De verdeling van de verschillende genotypes binnen een individueel beschouwde fokcombinatie kan best anders uitdraaien maar gemiddeld genomen is dit de kansverdeling.

Hoe wordt een dominant kenmerk overgeërfd?2022-06-13T19:15:54+02:00

Een dominant genetische variant zal tot uiting komen van zodra die aanwezig is op één van de twee genen. Hieronder is schematisch voorgesteld wat de uitkomst is van de verschillende mogelijke fokcombinaties. Bemerk dat dragers van een dominante variant (++/–) fenotypisch als lijders dienen beschouwd te worden. Vaak is het zo dat dominant overgeërfde genetische defecten niet levensvatbaar zijn wanneer de variant op beide genen aanwezig is (++/++) en leidt tot vroege embryonale sterfte, doodgeboorte of sterfte kort na de geboorte.

De getoonde percentages verschillend van 100 zijn de gemiddelde uitkomsten wanneer de betreffende combinatie vele keren herhaald wordt. Het zijn met andere woorden kansen, geen zekerheden. De verdeling van de verschillende genotypes binnen een individueel beschouwde fokcombinatie kan best anders uitdraaien maar gemiddeld genomen is dit de kansverdeling.

Hoe wordt een X-gebonden kenmerk overgeërfd?2022-06-13T19:16:26+02:00

Aangezien mannelijke individuen slechts één X-chromosoom bezitten, zal een X-gebonden gen bij hen steeds tot uitdrukking komen (tenzij er compenserende mechanismen bestaan via andere genen op hetzelfde of andere chromosomen). Het fenotype zal bij mannetjes wel vaker voorkomen dan bij vrouwtjes.

Bij vrouwelijke exemplaren gedraagt een X-gebonden variant zich zoals autosomale varianten (dominant/recessief of co-dominant) daar zij over twee X-chromosomen beschikken.

Hieronder is schematisch voorgesteld wat het resultaat is van de verschillende mogelijke fokcombinaties. Bemerk dat er geen mannelijke dragers zijn, en dat vrouwelijke dragers, gesteld dat het over een recessief kenmerk (+/-)  gaat, zelf fenotypisch het kenmerk niet vertonen en dus in de letterlijke zin wel als dragers dienen beschouwd te worden. Vrouwelijke lijders kunnen enkel tot stand komen indien een mannelijke lijder in de fokcombinatie betrokken is.

De getoonde percentages verschillend van 100 zijn de gemiddelde uitkomsten wanneer de betreffende combinatie vele keren herhaald wordt. Het zijn met andere woorden kansen, geen zekerheden. De verdeling van de verschillende genotypes binnen een individueel beschouwde fokcombinatie kan best anders uitdraaien maar gemiddeld genomen is dit de kansverdeling.

Wat is de Ct-waarde?2022-05-09T18:35:18+02:00

De threshold cycle of Ct is een technische parameter van RT-qPCR (real-time quantitive polymerase chain reaction) die overeenkomt met het aantal amplificatiecycli die nodig zijn eer het monster positief wordt gescoord.

Om dit beter te begrijpen, moet men eerst weten wat RT-qPCR is en wat het verschil is met conventionele PCR.

Wat is RT-qPCR en wat is het verschil met conventionele PCR?2022-05-09T18:35:24+02:00

Beide technieken maken gebruik van primers die een stukje genetische code kenmerkend voor wat men zoekt in het staal detecteert. Het verschil bij RT-qPCR is het bijkomend gebruik van een fluorescent gelabelde probe. Deze probe, eveneens kenmerkend voor het gezochte, bindt zich een eindje verwijderd van de primers.

Het ontbrekende stukje tussen primers en probe wordt door het Taq polymerase aangevuld. Op het ogenblik wanneer de string volledig is gekopieerd laat de probe zijn fluorescent label los.

Op het einde van de cyclus bekomt men zo een kopij die in de volgende cyclus samen met het origineel gebruikt wordt om opnieuw gekopieerd te worden. Aangezien het aantal kopijen telkens verdubbelt tijdens opeenvolgende cycli neemt de fluorescentie exponentieel toe.

Naarmate de cycli vorderen geraken de reagentia echter opgebruikt en vormen een limiterende factor voor de exponentiële toename, de toename van fluorescentie vertraagt en dit steeds sneller.

R&ndy legt het ook nog eens omstandig uit in dit filmpje.

Is de Ct-waarde hetzelfde als de Cq-waarde?2022-05-09T18:35:28+02:00

Ja. Doorheen de tijd heeft de parameter vele namen gekregen

  • Ct: threshold cycle
  • Cq: quantification cycle
  • Cp: crossing point
  • TOP: take-off point
Hoe wordt de Ct-waarde berekend?2022-05-09T18:35:34+02:00

Op het einde van de analyse krijgen we een S-vormige reactiecurve te zien. Met de reactiecurve van de positieve controle wordt het punt waarbij de exponentiële toename aanvangt algoritmisch vastgesteld. Dit noemen we de threshold. De cyclus waarin een positief staal de threshold overschrijdt, dat is de Ct-waarde van het staal.

Hoe moet de Ct-waarde geïnterpreteerd worden?2022-05-09T18:35:40+02:00

Hoe minder cycli nodig zijn om de threshold te overschrijden, hoe meer van wat men zoekt er van bij de start in het staal aanwezig was. Een beetje contra-intuïtief, maar hoe lager het getal, hoe sterker positief het staal.

Is er een grijze zone tussen negatief en positief?2022-05-09T18:35:45+02:00

Hoewel het als een digitale wereld wordt voorgesteld – positief/negatief, het gezochte stukje is aanwezig of is dat niet – is deze helemaal niet zo digitaal. Er is altijd ruis in de achtergrond, anders gezegd er is altijd een (zwak) signaal dat niets te maken heeft met wat er gezocht wordt. Dat is zo met elke meettechniek, en bij PCR is dit het gevolg van aspecifieke binding van primers en probe

Bij PCR krijgt dit fenomeen een belangrijk staartje. We hebben immers te maken met een amplificatietechniek, een meetmethode waarbij het signaal stelselmatig versterkt wordt. Niet zomaar versterkt, maar exponentieel versterkt. Als je maar lang genoeg amplificeert (het aantal cycli opdrijft) zal uiteindelijk ook het ruissignaal boven de threshold uitstijgen een dus positief lijken. 

Daarom stoppen we (bij conventie) bij 40 cycli en wordt het staal negatief beschouwd. 

Is er een verband tussen de Ct-waarde en het aantal infectieuze partikels aanwezig in de patiënt?2022-05-09T18:35:50+02:00

Theoretisch heeft na 40 cycli 1 stukje genetische code origineel aanwezig bij de start van de analyse 240 of ongeveer duizend miljard (1.099.511.627.776 om precies te zijn) kopietjes opgeleverd.

In onderstaande grafiek kan je de cyclus (Ct) aflezen waarbij er aanvankelijk 1, 10, 100, 1.000, 10.000, 100.000 en 1.000.000 partikels in het startmengsel aanwezig waren, en dit wanneer we de drempel bij 1012 kopieën (rood) of bij 109 kopieën (oranje) leggen.

Let wel, niet de volledige patiënt wordt geanalyseerd, maar slechts een staal dat goed genomen en naar behoren getransporteerd en bewaard moet zijn geweest in afwachting van analyse. 

Ook niet het volledige staal wordt geanalyseerd, maar slechts een fractie. Uit deze fractie wordt het genetisch materiaal in zijn totaliteit geëxtraheerd. Deze voorbehandeling is niet 100% efficiënt, een deel gaat altijd verloren. 

Tot slot wordt van het geëxtraheerde genetisch materiaal slechts een fractie gebruikt om aan de reagentia toegevoegd te worden (de master mix) en de reactie te starten.

De grafiek gaat uit van een 100% reactie-efficiëntie, elke cyclus leidt tot een exacte verdubbeling. In werkelijkheid is dat net iets minder. 

Met andere woorden in de loop van de bewerkingen van patiënt tot proefbuisje met startmengsel gaat heel wat verloren of wordt niet gebruikt. De gevoeligheid om 1 à 10 partikeltjes te detecteren is niet overdreven daar 1 partikel in de testtube een veelvoud ervan kan betekenen in de patiënt.

De vraag: “Is er een verband tussen de Ct-waarde en het aantal infectieuze partikels aanwezig in de patiënt?” is dus niet zo rechtlijnig te beantwoorden. Theoretisch zou men kunnen terugrekenen maar de uitkomst hangt sterk af van het staal en hoe het genomen en bewaard werd, de efficiëntie van extractie van het genetisch materiaal  en de efficiëntie van de reactie. Niets hiervan is 100%.

Kan de Ct-waarde gebruikt worden voor opvolging van een behandeling?2022-05-09T18:36:04+02:00

Uit het voorgaande leerden we dat laboratoria vergelijken aan de hand van Ct-waardes niet kan. Patiënten met eenzelfde ziekte vergelijken? Ook moeilijk. Kan een patiënt dan opgevolgd worden aan de hand van de Ct-waarde?

Opnieuw niet zonder nuance.

Zoals eerder aangegeven is staalname cruciaal. Wanneer men Ct-waardes opvolgt in de tijd aan de hand van stalen genomen door middel van een swab ligt vergelijking niet voor de hand. Waar, hoelang, hoe diep,… men geswabt heeft, het doet er allemaal toe. 

In geval van bloedstalen speelt dit veel minder aangezien we er gerust mogen vanuit gaan dat bloed een homogeen mengsel is waar de staalnamemethode veel minder invloed heeft op de inhoud.

Er is ook een meer filosofische kant aan de houding die men dient aan te nemen tijdens opvolging, en dit in zijn algemeenheid. Monitoring betekent in de eerste plaats “observeren”. Een eenmalige uitschieter naar boven of naar onder toe dient opgemerkt en gecontroleerd te worden, evenwel zonder voorbarige conclusies te trekken en wijzigingen door te voeren in de behandeling. Het is de trend in de tijd over vele meetpunten heen die iets vertelt over welke kant het uitgaat, en dus niet het laatste meetpunt en al zeker niet als je er maar twee hebt.

 

Kan de Ct-waarde vergeleken worden tussen laboratoria?2022-05-09T18:35:59+02:00

Neen.

Indien een volledig gestandaardiseerde methode gebruikt wordt (i.e. zelfde extractiemethode, zelfde reagentia, zelfde reactiecyclus) zou dit theoretisch ongeveer dezelfde Ct-waarde moeten opleveren.

Dit is haast nooit het geval. Niet alleen zijn er altijd wel technische verschillen (andere reagentia, andere apparatuur, andere ampflicatieprotocol, andere extractiemethode), de Ct-waarde is maar zo betrouwbaar als het staal. Afname, transport en bewaring (de zg. pre-analytische faze) kunnen een wereld van verschil maken.

Een verkeerd of minder goed genomen staal zal uiteraard hoger of negatief scoren in vergelijking tot een correct genomen monster. Idem voor een slecht bewaard of oud monster. Vaak is het gewoon moeilijk om een identiek staal te bekomen. Van twee bloedmonsters genomen op hetzelfde moment mag men verwachten dat ze inhoudelijk identiek zijn. Van twee swabs is dat al heel wat minder vanzelfsprekend. Een beetje dieper, wat meer links of naar rechts kan een significant verschillende opbrengst opleveren.

Labo-technisch kan de Ct-waarde wel gebruikt worden om bvb de opbrengst van extractiemethodes te vergelijken, of de efficiëntie van primers-probe combinaties, PCR protocollen etc.

Stemt een lage Ct-waarde overeen met een hogere morbiditeit, mortaliteit of besmettelijkheid?2022-05-09T18:35:55+02:00

Neen.

Infectieziekten zijn complexe processen waarbij zowel kenmerken van de ziekmaker van belang zijn (type ziektekiem, al of niet aanwezig en actief zijn van virulentiefactoren, en de infectiedosis) als eigenschappen van de zieke (leeftijd, immuniteit, comorbiditeiten, genetische voorbestemdheid,… waarbij al het vernoemde ook nog eens invloed op elkaar heeft). Sommige ziektekiemen leiden vrijwel altijd tot ziekte, andere pas onder bepaalde omstandigheden, soms zijn enkele partikels voldoende, soms heb je er miljoenen van nodig. Dus neen, in zijn algemeenheid valt er over Ct-waarden tussen ziektekiemen weinig zinnigs te vertellen.

Hoe zit het dan voor een welbepaalde infectieziekte waarvan men de eigenschappen en de rol van gastheerfactoren min of meer kent (bvb COVID bij de mens, herpes bij paarden, …)?

Ook hiervoor geldt opnieuw dat alle factoren die buiten de patiënt om variatie van de Ct-waarde kunnen veroorzaken dienen uitgeschakeld te worden (zelfde bemonsteringstechniek, zelfde labo, zelfde analysemethode, …) om de vergelijking steek te laten houden. Ten tweede moet men ook een duidelijk beeld hebben in welk stadium van het ziekteproces men zich bevindt. Zowel in het begin als op het einde van een infectie zal er weinig infectieus materiaal aanwezig zijn en de Ct-waarde dus hoog zijn. Bovendien is een staal slechts representatief voor het moment waarop het genomen is, een paar uur later kan het al anders zijn.

Zonder meer stellen dat een patiënt met een hoge Ct-waarde minder besmettelijk is dan één met een lage is maar een halve waarheid. Op het ogenblik van staalname kan dat best zo zijn maar daags nadien bvb niet meer.

Wat is myzoolyx?2022-05-09T18:43:58+02:00

myzoolyx is een webapplicatie waar dierenartsen, diereneigenaars en bij uitbreiding iedereen die stalen voor analyse bij Zoolyx instuurt resultaten kunnen raadplegen, delen, downloaden, bijkomende analyses bestellen en vragen stellen.

Dierenartsen hebben een aantal extra functionaliteiten zoals het vragen van een staalophaling via onze koerierdienst en het volledige digitaal aanvragen van laboanalyses vanuit de eigen praktijkbeheersoftware.

myzoolyx geeft ook toegang tot informatie en artikels voorbehouden voor onze klanten via een uitgebreidere versie van wikilab, onze labogids .

Hoe een shortcut maken naar myzoolyx op iphone/ipad?2022-05-09T18:43:11+02:00

Een shortcut naar myzoolyx maken zodat de app steeds binnen handbereik is?  Volg de handelingen in deze video.

Hoe krijg ik toegang tot myzoolyx?2022-05-09T18:43:50+02:00

Als je een monster instuurt met vermelding van je emailadres wordt er automatisch een account aangemaakt. Je krijgt een bericht via email om het account te activeren en een paswoord in te stellen. Doe je dit in de hoedanigheid van dierenarts dan heb je ook meteen toegang tot alle functies voor dierenartsen.

Je kan je ook registeren via het menu myZoolyx > Aanmelden > Registreren. Volg dan deze stappen.

  1. Vul je emailadres in.
  2. Wacht op de activatiemail (kijk ook in je spamfolder of ongewenste berichten indien dit langer dan een minuut op zich laat wachten)
  3. Klik op de activatielink of knop in de mail.
  4. Stel een paswoord in.  Terwijl je typt wordt de sterkte van het paswoord aangegeven. Zolang dit niet voldoende is, kan je het niet bewaren.
  5. Herhaal het paswoord en bewaar.
  6. Login en vervolledig de gevraagde (adres)gegevens
  7. (enkel voor dierenarts) Vul je NGROD (nl) of CRFOMV (fr) nummer in.
  8. (enkel voor dierenarts) Wanneer we je registratie als dierenarts geverifieerd hebben, krijg je een bevestigingsmail. Vanaf nu heb je toegang tot alle functies voor dierenartsen. 
Ik heb een email gekregen van een resultaat maar ik ken mijn paswoord niet?2022-05-09T18:43:03+02:00

Als u een email hebt gekregen waarin verwezen wordt naar een laboresultaat werd er automatisch een account voor u gemaakt.

U hoeft zich niet te registreren.

De gebruikersnaam is gelijk aan het emailadres waar het bericht naar werd gestuurd en staat ook zo in het bericht expliciet vermeld. Let op: als u meerdere emailaliassen hebt of de berichten u bereiken via een automatisch ingestelde forward, kan het zijn dat het emailadres waarmee u dient aan te loggen afwijkt van datgene dat u gewend bent te gebruiken.

Het paswoord kan u in dit geval uiteraard niet kennen en dient u te resetten via de “paswoord vergeten” link op de loginpagina (zie onder) en volg daarna de scherminstructies.

Hoe online aanvragen?2022-05-09T18:34:31+02:00

Hieronder een video-instructie waarin getoond wordt hoe een online aanvraag kan ingediend worden. Voorlopig is deze functionaliteit enkel beschikbaar voor dierenartsen.

  1. Vul de administratieve gegevens in
  2. Kies de gewenste analyses en/of profielen
  3. Vergewis je van de vereiste staaltypes
  4. Bevestig
  5. Druk het aanvraagdocument af om bij de stalen te voegen
  6. Indien nodig vraag een staalophaling aan

De eerste stap kan geautomatiseerd worden vanuit praktijkmanagementsoftware. Bekijk ook de screencasts van de softwareleveranciers dit dit reeds ondersteunen in de myzoolyx FAQ-rubriek.

 

Hoe een aanvraag plaatsen via Sonetas – Fuga2022-05-09T18:36:29+02:00

Via Sonetas Fuga (online praktijkmanagementsoftware) kan je rechtstreeks vanuit een consultatiefiche een labo-aanvraag plaatsen. Alle administratieve gegevens worden automatisch ingevuld. Enkel nog de gewenste analyses kiezen, aanvraag afdrukken en klaar. Bekijk de videohandleiding.

Oh ja: de stalen moet je nog wel zelf nemen 🙂

Hoe een aanvraag plaatsen via VETWorks – VETCloud2022-05-09T18:34:48+02:00

Via VETWorks VETCloud (online praktijkmanagementsoftware) kan je rechtstreeks vanuit een consultatiefiche een labo-aanvraag plaatsen. Alle administratieve gegevens worden automatisch ingevuld. Enkel nog de gewenste analyses kiezen, aanvraag afdrukken en klaar. Bekijk de videohandleiding.

Oh ja: de stalen moet je nog wel zelf nemen 🙂

Hoe een aanvraag plaatsen via MillerFox – VetFiles2022-05-09T13:03:56+02:00

Via MillerFox VetFiles (online praktijkmanagementsoftware) kan je rechtstreeks vanuit een consultatiefiche een labo-aanvraag plaatsen. Alle administratieve gegevens worden automatisch ingevuld. Enkel nog de gewenste analyses kiezen, aanvraag afdrukken en klaar. Bekijk de videohandleiding.

Oh ja: de stalen moet je nog wel zelf nemen 🙂

Hoe notificaties krijgen via Fuga/ VETCloud2022-05-09T17:45:03+02:00

Om de notificaties over resultaten van analyses te ontvangen op uw praktijksoftware moet u enkele dingen aanpassen in uw instellingen op MyZoolyx.
U klikt eerst op My Zoolyx, dan uw gebruikersnaam ( ‘demo’ in deze screenshot)

en vervolgens op ¨Beheer praktijk¨ zoals op onderstaande screenshot.

no

Dan komt u op de volgende pagina. Hier vinkt u het vakje voor notificaties aan en  selecteert u uw praktijksoftware. Nadien klikt u eerst op bewaren

Op diezelfde pagina klikt u vervolgens op  ¨wijzigen¨ naast de leden van de praktijk die de meldingen willen ontvangen. Herhaal dat voor elk (!) van die leden die de notificaties willlen.

Dan komt u op deze pagina terecht waar u het vakje Notificatie Id nog moet invullen. Voor Fuga is dat uw Fuga-ID. Voor VETCloud kan u dit nummer bij hen aanvragen.

Nadien klikt u op bewaren om de nieuwe instellingen op te slaan.

Waar vind ik aanvraagformulieren en prijzen?2022-05-09T18:36:36+02:00

Aanvraagformulieren vind je in de Wikilab tools.

Ook prijslijsten zijn daar te vinden. Deze worden slecht één keer per jaar geüpdate, een tussentijdse wijziging of correctie is mogelijk. De meeste actuele prijs kan je vinden op de desbetreffende wikilab-pagina van elke analyse.

Ik heb een bericht ontvangen dat de afnamekit verstuurd werd maar ik heb nog niets ontvangen.2022-05-09T19:05:56+02:00

U kan het pakje volgen via track.bpost.be. Voer hier de code in die in de email staat die u ontving.

Als de opzoeking geen resultaat oplevert of het pakje blijft langer dan 5 dagen in een bepaalde status hangen, neem dan contact met ons op met vermelding van het dossiernummer of de code in de email.

Contacteer ons
Hoe een DNA swab (Copan eNat) nemen bij hond of kat?2022-05-09T18:48:56+02:00

Voor de beste resultaten is het aanbevolen om de dieren 30 minuten voor de staalname niet te laten eten of drinken.

  1. Ga dier per dier te werk. Neem de swab en tube uit de verpakking.
  2. Roteer de swab gedurende 30 sec op een plaats waar het speeksel zich op natuurlijke wijze verzamelt: aan de binnenzijde van de wang of onder de tong. Laat het dier niet op het sponsje bijten of kauwen.
  3. Draai zonder morsen de dop van de tube en steek de swab zonder het uiteinde aan te raken in de tube. Breek de steel af bij het breekpunt door hem om te buigen en vervolgens af te draaien.
  4. Gooi het afgebroken stuk weg. Draai de dop goed terug vast op de tube. Niet schudden.
  5. Plak een chipbarcodelabel op het formulier en noteer het volgnummer of chipnr op de tube. Als meerdere nesten tegelijk bemonsterd worden, zet ook een indicatie van het nest op elke tube.

Hoe een haarstaal nemen voor DNA testen bij paarden?2022-05-09T18:42:50+02:00
  1. Laat het dier vasthouden door een helper. De procedure is niet pijnlijk voor het dier maar angstige dieren kunnen altijd even schrikken.
  2. Draai een vinger rond een lok manen en trek er snel en krachtig aan.
  3. De haarwortels zijn zichtbaar als witte puntjes aan de basis van de haarschacht. Niet aanraken.
  4. Doe de haren in een plastic zakje met zipsluiting en sluit af.
  5. Breng een identificatie met betrekking tot het dier op het zakje aan.

 

Welke bloedafnameplaatsen gebruiken bij kleine zoogdieren?2022-05-09T18:43:26+02:00

v. auricularis v. jugularis v. cephalica v.femoralis* v. saphena v. caudalis v. cava
Dikte naald (G)
Volume spuit (mL)
21-26
1.0-3.0
25-27
1.0-3.0
25-27
0.5-1.0
23-27
1.0-3.0
22-30
0.5-1.0
22-27
0.3-1.0
25-27
1.0-3.0
Chinchilla
(Chinchilla lanigera)
+ + + + +/-
Fret
(Mustela putorius furo)
++ + + ++
Gerbil
(Meriones unguiculatus)
+ + (lateraal)
Cavia
(Cavia porcellus)
+ ++ + +/-
Hamster + + ++ + +/-
Egel
(Atelerix albiventris)
+ + + + +/-
Muis
(Mus musculus)
+ ++ + +(lateraal)
Konijn
(Oryctolagus cuniculus)
+ of +/- ++ + ++ +/-
Rat
(Rattus norvegicus)
+ + ++ + + (lateraal of dorsaal) +/-
Suikereekhoorn
(Petaurus breviceps)
+ + + + + (ventraal) ++

* De femorale vene geniet de voorkeur maar in de plaats kan de femorale arterie gebruikt worden gezien de naburigheid van beide bloedvaten.
++ Deze bloedvaten worden het meest gebruikt en/of genieten de voorkeur voor grotere afnamevolumes.
+ Tussenoplossing, voor intermediair of matig gebruik.
+/- Te gebruiken als laatste toevlucht.

Kan ik als eigenaar interpretatie vragen over analyseresultaten?2022-05-23T10:01:24+02:00

Wij kunnen en mogen, zelfs als dierenarts, geen adviezen geven over dieren die wij niet zelf in behandeling hebben. U kan zich steeds met de resultaten wenden tot uw dierenarts die wij graag bijstaan mocht deze verdere vragen hebben.

Deel onze FAQ met iedereen!